Caisleán na Mináirde

Nuair a bhí Anraí VI ina rí i Sasana ritheadh acht sa pháirlimint sa bhliain 1429 a thug deontas £10 do éinne a thógadh caisleán nó túrtheach de mhéid áirithe. Thóg Ridirí Chiarraí alán caisleáin le cabhair an deontais seo agus Caisleán na Minairde ab ea ceann acu. Tógadh é ar thalamh ard in aice le “Béal na gCloch” ag féachaint amach ar Bhá an Daingin. Caisleán 4 úrlár ar airde agus úrlár faoi thalamh ab ea é. Bhí sé 50 troigh ar fhad agus 41 troigh ar leithead le 11 fuinneog agus é timpeall 50 troigh ar airde. Mhair na Gearaltaigh sa chaisleán -an taon chaisleán i seilbh na nGearaltaigh idir Chaisleán na Mainge agus An Daingean.

Caisleán na Minairde I 1650 nuair a d’ionsaigh fórsaí Cromail Caisleán an Ghriaire d’éirigh le úinéir an chaisleáin Walter Hussey agus a chuid fear éalú trasna na sléibhte go Caisleán na Minairde. Ní fada ina dhiaidh sin gur thimpeallaigh fórsaí Cromail fé cheannas Colonels Lehunt agus Sadler an caisleán. Chosain Hussey agus a chuid fear an caisleán go cróga ach ar deireadh ritheadar amach as armlón. Dheineadar piléir pewter ach ní fada a mhair siad sin. Sa deireadh cuireadh baraille púdair thíos faoin gCaisleán agus séideadh Hussey agus a chuid fear agus an caisleán san aer. Aithníodh corp Hussey mar bhí stocaí dearga á chaitheamh aige!

Tomás Ághas

Rugadh Tomás Ághas i gCeann Ard ar an 12ú Eanair 1885. Chuaigh sé ar scoil in Ardamór agus bhí sé mar mhúinteoir ann é féin ina dhiaidh sin. Bhí sé mar bhall de Chumann Lúthchleas Gael. Bhí Tomás mar cheannaire ar an gCúigiú cathalán de na hÓglaigh i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath in Éirí Amach 1916. Fuair Tomás Ághas bás ar an 25ú Meán  Fómhair 1917 de bhárr droch íde a fuair sé sa phríosún agus bia á chur siar air i gcoinne a thola. Tá sé curtha i nGlasnaín. Tá leacht Cuimhneacháin Thomáis i gCeann Ard.Píobaire den scoth ab ea é agus is minic a bhí sé suite ar leac taobh thuas den mbaile agus na píobaí a sheinnt aige. Leacht Chuimneacháin Thomáis Ághas

Púicín an Chairn

Is ar bharr Cnoc na Dúnta i nDún Méanach atá sí seo. Uaigh Dinge a tugtar ar an ndéanamh atá uirthi. Tógadh iad i dtreo deireadh na Cloch Aoise thart ar 2,200-1,800 R.C.Tá taobh amháin den uaigh níos leithne ná an taobh eile agus tá tosach na dinge níos airde ná an deireadh. Tógadh fallaí daingne cloch nó galláin agus cuireadh leaca móra troma mar dhíon ar an uaigh. I bPúicín an Chairn tá an oscailt in áit difriúil ó mar a bhí sé nuair a tógadh í. Cuirtí alán coirp sna huaigeanna seo. Dódh an corp de ghnáth agus cuirtí an luaith i gcrúscaí san uaigh. Is minic a bhíonn na huaigeanna seo suite ar thalamh ard. Uaigh an- suimúil é toisc go bhfuil an chuid is mó de na clocha  a usáideadh san uaigh ann go fóill. Tá ceann de na galláin chliathanacha in easnamh agus is féidir dul isteach san uaigh fé láthair tríd an oscailt seo. Púicín an Chairn

 

On Doonties hill we have an example of a wedge shaped tomb,a megalithic grave.These were built towards the end of the Stone Age and early bronze age ,in the period 2,200 to 1,800 B.C.  The roof of the tomb is higher on one side than the other and the front is also higher than the back. The stone walls were first built and heavy slabs were then placed as a roof on top of the tomb. In Púicín an chairn the entrance now differs to where it was firstly positioned. Many bodies were buried in these tombs. The corpse was usually cremated and the ashes were put in jars in the tomb . These tombs were often situated on high ground. This tomb is of interest as many of the stones still remain. One of the side stones is missing and one can enter the tomb through this opening. There is a splendid view of Dingle Bay from here.

An Stricín

Clocha na Gráige  Bhí Fionn Mac Cumhaill agus an fathach ag barr an Stricín lá agus bhí siad ag iarraidh a dhéanamh amach cé acu ba láidre. ‘’ Táimse níos láidre’’ arsa an fathach agus rug sé ar charraig mór agus chaith sé ó dheas i dtreo na farraige í. Tháinig sí anuas i bpáirc i nGráig agus d’fhan sí ina seasamh sa talamh. Ansin rug Fionn Mac Cumhaill ar charraig níos mó agus chaith sé í sa treo céanna . Níor stad sí go dtí gur bhuail sí isteach i gcliathán na carraige a chaith an fathach agus d’fhan sí ann. Bhris píosa di. Tá an charraig i nGráig ó shin. Stricín fé Shneachta

Minard Castle

When Henry VI was King of England they ran an act in the parliament in the year 1429 that gave a grant of £10 to anybody that would build a castle or tower of a particular size. The Knights of Kerry built a lot of castles with help from the grant. Minard Castle was one of them. It was built on high land near “Béal na gCloch” (Mouth of Stones) looking out on Dingle Bay. It was a castle with four floors high and an underground floor also. It was around 50 feet wide and about 41 feet long. It had 11 windows and it was 50 feet high. Ceann na Minairde The Fitzgeralds lived in the castle. Minard castle was the only castle in the Fitzgeralds’ property between Castlemaine and Dingle. In 1650 when Cromwell‘s forces attacked Castlegregory the owner of the castle Walter Hussey and the rest of the men escaped across the mountains to Minard Castle. Not long after, Cromwell ‘s forces circled  the castle under the  command of Colonels Lehunt and Sader .Hussey and the rest of the men  bravely tried to defend the castle but soon ran out of ammunition. Finally   gunpowder was placed at the castle’s corners and the castle was blown up. Hussey’s body was identified as he was wearing red socks!